TAREKS (Ürün Güvenliği ve Denetimi Bilgi Sistemi), Türkiye'ye ithal edilecek ürünlerin güvenlik standartlarını ve risk düzeylerini önceden değerlendirmek amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından geliştirilen elektronik denetim sistemidir.
2024 verilerine göre, Türkiye'nin toplam ithalatının %87'si TAREKS sistemi kapsamındaki ürünlerden oluşmaktadır. Bu sistem sayesinde yıllık ortalama 2.3 milyon ürün güvenliği denetimi gerçekleştirilmekte ve tüketici güvenliği sağlanmaktadır.
TAREKS Sistemi Nasıl Çalışır?
TAREKS sistemi, ithalatçıların ürünlerini gümrük işlemlerinden önce sisteme bildirmesi ve gerekli belgeleri yüklemesi esasına dayanır. Sistem, yapay zeka destekli risk analizi ile ürünleri değerlendirerek yeşil, sarı ve kırmızı olmak üzere üç farklı risk kategorisinde sınıflandırır.
Dikkat: TAREKS başvurusu yapılmadan gümrük işlemleri gerçekleştirilemez. Bu nedenle sevkiyat öncesinde mutlaka başvuru sürecinizi tamamlamanız gerekmektedir.
Risk Kategorileri ve İşlem Süreleri
| Risk Seviyesi | Renk Kodu | Ortalama Süre | Gerekli İşlem |
|---|---|---|---|
| Düşük Risk | Yeşil | 2-4 saat | Otomatik onay |
| Orta Risk | Sarı | 1-3 gün | Belge incelemesi |
| Yüksek Risk | Kırmızı | 5-15 gün | Fiziksel numune analizi |
TAREKS Başvurusu Nasıl Yapılır?
TAREKS başvuru süreci toplam 8 adımdan oluşur ve ortalama 15-30 dakika sürer. İşte detaylı adım adım süreç:
1. Sisteme Giriş ve Firmabilgileri Kontrolü
Ticaret Bakanlığı TAREKS portalına (tareks.ticaret.gov.tr) giriş yapın ve firma bilgilerinizin güncel olduğundan emin olun. Sistem, KEP adresi ve vergi numarası doğrulaması yapar.
2. Ürün Bilgilerinin Girilmesi
İthal edilecek ürünün aşağıdaki bilgilerini sisteme girin:
- GTİP kodu (12 haneli)
- Ürün adı ve detaylı açıklama
- Menşe ülke bilgisi
- Üretici firma bilgileri
- Tahmini miktar ve değer
İpucu: GTİP kodunu doğru girmek kritik önemde. Yanlış GTİP kodu nedeniyle başvuruların %23'ü red alıyor. GTİP sorgulama için Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın resmi veri tabanını kullanın.
3. Tedarikçi Bilgileri ve Sertifika Yükleme
Üretici firmanın CE, ISO veya diğer uluslararası sertifikalarını PDF formatında sisteme yükleyin. Kabul edilen maksimum dosya boyutu 10 MB'dır.
4. Risk Değerlendirmesi ve Kategori Belirleme
Sistem, girilen bilgileri analiz ederek otomatik olarak risk kategorisini belirler. 2024 istatistiklerine göre başvuruların dağılımı:
- %52 Yeşil kategori
- %31 Sarı kategori
- %17 Kırmızı kategori
5. Gerekli Belgelerin Hazırlanması
Risk kategorisine göre aşağıdaki belgeler talep edilir:
Tüm Başvurular için Ortak Belgeler:
- Proforma fatura
- Ürün katalog/broşürü
- Üretici sertifikaları
- Menşe şahadetnamesi
Sarı ve Kırmızı Kategori İçin Ek Belgeler:
- Teknik test raporları
- Kullanım kılavuzu (Türkçe)
- Ürün güvenlik değerlendirme raporu
6. Başvuru Ücretinin Ödenmesi
2026 yılı TAREKS ücret tarifesi:
- Yeşil kategori: 150 TL
- Sarı kategori: 350 TL
- Kırmızı kategori: 750 TL
Ödeme, sistem üzerinden kredi kartı veya banka havalesi ile yapılabilir.
7. Başvuru Takibi ve Sonuç Bildirimi
BAşvuru durumunuzu sistem üzerinden veya SMS ile takip edebilirsiniz. Onaylanan başvurular için TAREKS referans numarası otomatik olarak oluşturulur.
İthalat süreçlerini yönetmekte zorlanıyor musunuz?
importics ile tüm ithalat operasyonlarınızı tek panelden yönetin.
Hemen Dene — 14 Gün Ücretsiz8. TAREKS Referans Numarasının Gümrük Beyanında Kullanımı
Alınan TAREKS referans numarasını gümrük beyan formunun 44. hanesine yazmanız zorunludur.
Dikkat: TAREKS referans numarası olmadan gümrük işlemleri gerçekleştirilemez ve yük limanda bekletilir.
Hangi Ürünler TAREKS Kapsamında?
TAREKS sistemi, tüketici güvenliğini ilgilendiren geniş bir ürün yelpazesini kapsar. Ticaret Bakanlığı'nın 2024 verilerine göre toplam 2.847 GTİP kodu TAREKS kapsamındadır.
Başlıca Ürün Kategorileri:
Elektrik-Elektronik Ürünler (GTİP 85-90)
- Beyaz eşya
- Bilgisayar ve aksesuarları
- Cep telefonu ve elektronik cihazlar
Tekstil ve Giyim (GTİP 50-63)
- Hazır giyim
- Ev tekstili
- Ayakkabı ve deri ürünler
Oyuncak ve Spor Malzemeleri (GTİP 95)
- Çocuk oyuncakları
- Spor ekipmanları
- Eğlence ürünleri
Kimyasal Ürünler (GTİP 28-38)
- Kozmetik ürünler
- Temizlik maddeleri
- Endüstriyel kimyasallar
İthalat süreçlerinizi tek panelden yönetmek ve zamandan tasarruf etmek isterseniz, importics platformunu 14 gün ücretsiz deneyebilirsiniz.
TAREKS Başvuru Sürecinde Karşılaşılan Sorunlar Nasıl Çözülür?
TAREKS başvurularında karşılaşılan en yaygın sorunlar ve çözüm önerileri:
1. Eksik Belge Sorunu
Başvuruların %34'ü eksik belge nedeniyle gecikir. Bu durumda:
- Sistem tarafından talep edilen tüm belgeleri eksiksiz yükleyin
- Belgelerin Türkçe çevirilerini noter onaylı olarak hazırlayın
- Sertifikaların geçerlilik tarihlerini kontrol edin
2. GTİP Kodu Hataları
Yanlış GTİP kodu girişi başvuru reddi ile sonuçlanır:
- Gümrük Müşavirinizle GTİP kodunu teyit edin
- Benzer ürünlerin geçmiş beyanlarını referans alın
- Belirsizlik durumunda Gümrük Müdürlüğü'nden görüş alın
3. Sistem Teknik Sorunları
Sistem yoğunluğu nedeniyle zaman zaman erişim sorunları yaşanır:
- İş saatleri dışında başvuru yapmayı tercih edin
- Başvuru öncesi tüm belgeleri hazır bulundurun
- İnternet bağlantınızın stabil olduğundan emin olun
İpucu: TAREKS sistemi her gün 08:00-24:00 saatleri arasında hizmet verir. Gece 00:00-08:00 arası bakım nedeniyle sistem kapalıdır.
TAREKS Süreci Nasıl Hızlandırılır?
Deneyimli ithalatçıların kullandığı hızlandırma teknikleri:
Önceden Hazırlık:
- Tedarikçilerden tüm sertifikaları önceden talep edin
- Standart ürünler için şablon başvuru hazırlayın
- TAREKS danışmanlığı alarak süreçleri optimize edin
Belge Yönetimi:
- Dijital arşiv sistemi kurun
- Sertifikaların geçerlilik tarihlerini takip edin
- Çeviri işlemlerini önceden yaptırın
Sistem Kullanımı:
- Toplu başvuru özelliğini kullanın
- Geçmiş başvuruları şablon olarak kaydedin
- API entegrasyonu ile ERP sisteminizi bağlayın
Sonuç
TAREKS sistemi, ithalatçılar için başlangıçta karmaşık görünse de doğru bilgi ve hazırlıkla kolayca yönetilebilir bir süreçtir. 2024 verilerine göre, düzgün hazırlanan başvuruların %89'u ilk seferde onay almaktadır.
Başarılı TAREKS yönetimi için en önemli faktörler doğru belgelendirme, zamanında başvuru ve sistem takibidir. importics gibi dijital platformlar kullanarak bu süreçleri daha verimli hale getirebilir, ithalat operasyonlarınızı hızlandırabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
TAREKS başvurusu ne kadar sürer?
TAREKS başvuru süresi risk kategorisine göre değişir. Yeşil kategoride 2-4 saat, sarı kategoride 1-3 gün, kırmızı kategoride ise 5-15 gün sürebilir.
TAREKS referans numarası olmadan ithalat yapılabilir mi?
Hayır, TAREKS kapsamındaki ürünler için referans numarası olmadan gümrük işlemleri gerçekleştirilemez. Bu zorunluluk 2019 yılından itibaren uygulanmaktadır.
TAREKS başvurusu hangi aşamada yapılmalı?
TAREKS başvurusu, ürün sevkiyatı yapılmadan önce, en geç yükleme tarihinden 5 iş günü önce yapılmalıdır. Geç başvurular kargo gecikmelerine neden olabilir.
TAREKS ücretleri KDV dahil mi?
Evet, TAREKS ücretleri %18 KDV dahil fiyatlardır. Ödeme makbuzu hem gider hem de KDV indirimi için kullanılabilir.
TAREKS başvurusu red edilirse ne yapılır?
Red edilen başvurular için eksik belgeleri tamamlayarak yeniden başvuru yapabilirsiniz. Red gerekçesi sistem üzerinden detaylı olarak bildirilir ve bu doğrultuda düzeltme yapılması gerekir.