GTİP kodunu bulmak, ürünü malzemesi, kullanım amacı ve çalışma biçimi üzerinden tanımlayıp Gümrük Tarife Cetveli'nde fasıldan pozisyona, pozisyondan 12 haneli koda doğru daraltmaktır. Kodu ürünün ticari adı değil, cetveldeki tanıma uyan nitelikleri belirler; bulduğunuz kodu resmî tarife ekranında sorgulayıp teyit edersiniz.
GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nun kısaltmasıdır. Türk Gümrük Tarife Cetveli'nde her eşya 12 haneli bir kodla yer alır; vergi oranı, gerekli belgeler ve denetim yükümlülükleri bu koda bağlanır. Dolayısıyla kod, ithalatın maliyetini ve evrakını belirleyen ilk karardır.
Kod ürünün adına değil niteliğine bakar
Gümrük Rehberi'nin tarife sınıflandırması sayfası, Armonize Sistem'e göre sınıflandırma yapılırken eşyanın ticari adının kullanılmayabileceğini belirtir. Piyasada "mutfak robotu" ya da "hediyelik kupa" dediğiniz ürün, cetvelde malzemesi ve işleviyle aranır. Bu yüzden işe ürün adını Google'a yazarak değil, ürünü tarif ederek başlayın.
Rehber, sınıflandırma için ürün kataloğu, numune ve teknik özelliklerin kullanıldığını da söyler. Yani elinizdeki tedarikçi teknik föyü yazının en değerli girdisidir.
Adım adım yöntem
Ürünü bir sayfada tanımlayın. Şu soruların yanıtını yazın: Ne maddeden yapılmış (kumaş türü, plastik, metal, ahşap)? Ne işe yarıyor? Elle mi, pille mi, motorla mı çalışıyor? Boyut ve ağırlığı ne? Tek ürün mü, set mi? Kime yönelik (bebek, yetişkin, endüstriyel)? Ne görmelisiniz: ticari adın dışında en az beş niteliği sıralayan kısa bir tanım.
Bölümü ve fasılı bulun. Cetvel, benzer eşyayı bölümlerde, bölümleri de fasıllarda toplar. Fasıl, kodun ilk iki hanesidir. Örneğin oyuncaklar Bölüm 20'de (Fasıl 94-96) yer alır ve 95. fasılda, 9503 pozisyonundadır. Ürününüzün ana maddesine ve ana işlevine en yakın bölümü seçin. Ne görmelisiniz: iki haneli bir fasıl numarası ve gerekiyorsa yanında elediğiniz bir ya da iki yakın aday.
Fasıl notlarını ve Genel Yorum Kurallarını okuyun. Her bölüm ve fasıl başında, neyin o başlığa dahil, neyin hariç olduğunu söyleyen notlar bulunur. Genel Yorum Kuralları (GYK) ise cetvelin nasıl yorumlanacağını düzenler; başlık metni ve notlar önce gelir. Ticaret Bakanlığı'nın sınıflandırma kaynakları arasında Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi, Avrupa Birliği Açıklama Notları ve Ulusal Gümrük Tarife Cetveli Açıklama Notları da sayılır. Ne görmelisiniz: ürününüzün o fasıla dahil olduğunu ya da hariç tutulduğunu söyleyen tek bir not cümlesi.
Dört haneli pozisyona, oradan altı haneye inin. Fasılın altındaki pozisyon başlıklarını ürün tanımınızla karşılaştırın. İlk altı hane Armonize Sistem'e (HS) aittir ve dünyanın büyük bölümünde aynıdır; bu yüzden yurt dışındaki tedarikçinizin kullandığı HS kodu ilk altı hane için bir karşılaştırma noktası olur. Ne görmelisiniz: altı haneli bir alt pozisyon ve tanımı.
Sekiz, on ve on iki haneye ilerleyin. 7-8. haneler Avrupa Birliği Kombine Nomanklatürü ile uyumludur, 9-10. haneler Türkiye'nin farklı vergi uygulamaları nedeniyle açtığı ulusal pozisyonlardır, 11-12. haneler istatistik kodudur. Alt kalemler genellikle "diğerleri" ile biter; bu kalemi, daha özel kalemleri tek tek eledikten sonra seçin. Ne görmelisiniz: 12 haneli tam kod ve onu diğer kardeş kalemlerden ayıran tanım.
Resmî ekranda sorgulayın. Ticaret Bakanlığı'nın Tarife Arama Motoru (TARA) kelime veya GTİP ile arama yapar ve güvenlik kodu ister. TİM'in GTİP Arama sayfası da ürün adı veya kodla arama sunar. Sonuç ekranında cetvelin hangi yıla ait olduğunu kontrol edin; tarife her yıl yeniden yayımlanır ve yıl içinde değişebilir. Ne görmelisiniz: bulduğunuz kodun tanımı, adım 1'deki ürün tanımınızla aynı yönü gösteriyor olmalı.
Belirsizse ayırt edici soruyu yanıtlayın. İki aday arasında kaldıysanız farkı yaratan tek niteliği bulun: ürün motorlu mu, set halinde mi satılıyor, ağırlıklı malzeme ne, bebek için mi? Yanıtı bilmiyorsanız tedarikçiden teknik föy ya da malzeme bileşimi isteyin. Ne görmelisiniz: iki adaydan birini eleyen yazılı bir gerekçe.
Gerekiyorsa BTB ve müşavir. Yüksek hacimli ya da tekrar eden bir kalemde kesinlik arıyorsanız Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) alabilirsiniz. Her durumda beyanı veren gümrük müşavirinizle kodu, belgelerle birlikte teyit edin. Ne görmelisiniz: müşavirin kodu kabul ettiğini ya da gerekçeyle farklı bir kod önerdiğini gösteren yazışma.
İthalat süreçlerini yönetmekte zorlanıyor musunuz?
importics ile tüm ithalat operasyonlarınızı tek panelden yönetin.
Hemen Dene — 14 Gün Ücretsiz
Örnek: bir peluş ayı üzerinden yöntem
Yöntemi tek bir ürünle izleyelim. Elinizde 30 cm boyunda, polyester kumaştan, elyaf dolgulu, elektronik bileşeni olmayan, çocuklara yönelik bir peluş ayı olsun.
- Adım 1: Tanım yazılır: kumaş gövde, elyaf dolgu, hayvan figürü, oyun amaçlı, motor ve pil yok.
- Adım 2: Ürünün işlevi oyun olduğundan oyuncakların bulunduğu Bölüm 20'ye, oradan Fasıl 95'e gidilir.
- Adım 3: Fasıl notlarında ürünün oyuncak sayılıp sayılmadığı kontrol edilir; bu üründe oyun değeri açıktır.
- Adım 4: Pozisyon olarak 9503 seçilir; başlık oyuncakları ve bebekleri kapsar.
- Adım 5: 8. haneye inildiğinde hayvan veya insan dışı yaratık biçimindeki dolgulu oyuncaklar kalemi 9503.00.41 olarak görülür. Gümrükler Genel Müdürlüğü'nün bir yazısında peluş anahtarlıkların bu kodla sınıflandırıldığı aktarılır.
- Adım 6: TARA'da kod sorgulanır ve tanım ürün tarifiyle karşılaştırılır.
- Adım 7: Aynı ayıya ses modülü ya da hareket mekanizması eklenirse ürün tanımı değişir ve motorlu ya da elektronik oyuncak kalemleri de adaya girer. O noktada ayırt edici soru "ürünün esas niteliğini ne veriyor?" olur ve müşavir teyidi gerekir.
Örnekteki kodu kendi ürününüze doğrudan taşımayın; amaç, her adımda hangi bilginin karar verdirdiğini görmektir.
Tedarikçi kod verdiğinde ne yapmalı?
Proforma veya ticari faturada tedarikçinin yazdığı bir kod çoğu zaman bulunur. Bu kod, Türkiye'deki beyan için bağlayıcı değildir; ihracatçı ülkenin sistemine ve kendi sınıflandırma tercihine göre yazılmıştır. Yine de değerlidir: ilk altı hane Armonize Sistem'e ait olduğundan, sizin bulduğunuz kodun ilk altı haneyle örtüşüp örtüşmediğine bakmak ucuz bir kontroldür. Örtüşmüyorsa tedarikçiden ürün föyünü ve kodu neye dayanarak seçtiğini isteyin; farkın nedeni genellikle ürün tanımındaki bir niteliktir.
Bulduğunuz kodu nasıl kayıt altına alırsınız?
Kodu bir kez bulup unutmak yerine, her ürün için küçük bir sınıflandırma dosyası tutun: ürün tanımı, tedarikçi föyü, seçtiğiniz kod, sorguladığınız ekran ve tarih. Cetvel her yıl yeniden yayımlandığından ve yıl içinde değişebildiğinden, aynı ürünü bir sonraki sipariş döneminde yeniden doğrulamak gerekir. Bu dosya müşavirinizle yapacağınız yazışmayı da kısaltır; aynı soruları her sevkiyatta baştan sormak zorunda kalmazsınız.
BTB nedir, nasıl alınır?
BTB, eşyanın Gümrük Tarife Cetveli'nde sınıflandırılmasına ilişkin olarak, talep üzerine Bakanlık veya yetkili Bölge Müdürlüklerince verilen idari karardır. Ticaret Bakanlığı'na göre BTB talep edene ücretsiz verilir, veriliş tarihinden itibaren 6 yıl geçerlidir ve talep edenin verdiği yanlış ya da eksik bilgiye dayanıyorsa iptal edilir. Başvuru, Bakanlığın BTB E-Başvuru Sistemi üzerinden elektronik olarak ya da yetkili Bölge Müdürlüklerine yazılı olarak yapılır.
BTB'nin kapsamı başvurudaki ürün tanımıyla sınırlıdır. Başvuruya yazdığınız malzeme ve kullanım bilgisi gerçek üründen farklıysa karar sizi korumaz; bu yüzden adım 1'deki tanımı özenle yazın.
Sık karışan ürün çiftleri
Aşağıdaki çiftlerde yanlış fasıla gitmek kolaydır. Tabloda somut kod yerine, ayrımı belirleyen ilkeyi veriyoruz; kodu adım 6'daki ekrandan teyit edin.
| Karışan çift | Ayrımı belirleyen soru |
|---|---|
| Oyuncak / hediyelik veya süs eşyası | Ürünün asıl niteliği oyun ve eğlence değeri mi, yoksa süs ve hatıra amacı mı? |
| Örme giyim / dokuma giyim | Kumaş örme mi, dokuma mı? Giyim eşyaları bu ölçüte göre farklı fasıllara gider. |
| Cihaz / cihazın parçası ya da aksesuarı | Ürün tek başına işlev görüyor mu, yoksa belirli bir makineye mi ait? Fasıl notları parça ve aksesuar kurallarını ayrıca düzenler. |
| Tek ürün / set | Set perakende satışa uygun biçimde birlikte mi sunuluyor? Karma setlerde genellikle ürüne esas niteliği veren bileşen belirleyicidir. |
| Plastik / metal gövdeli ürün | Ağırlıklı malzeme ve ana işlev hangisi? Bölüm notları hangi malzemenin öncelikli sayılacağını söyler. |
Yapay zekâ ve araçlar ne yapar, ne yapamaz
Ürün açıklamasından aday kod öneren araçlar, adım 2 ile 5 arasındaki taramayı hızlandırır ve size konuşulacak bir başlangıç listesi verir. Yapamadıkları da net: tedarikçi föyünü, numuneyi ya da ürünün fiziksel yapısını göremezler; açıklamanızdaki eksik bir nitelik adayı değiştirebilir; ve hiçbir araç gümrük idaresinin vereceği kararın yerine geçmez. Bağlayıcı karar gümrük idaresinindir; kesinlik gerekiyorsa Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) alınabilir ve son karar müşavirinizindir.
importics'in GTİP kod bulucusu ürün açıklamasından aday kod ve vergi tahmini üretir; sonucu bağlayıcı değil, çalışma notu olarak kullanın.
Sık yapılan üç hata
- Yalnızca tedarikçinin kodunu kopyalamak. Tedarikçinin HS kodu ilk altı hane için yol gösterir; 7-12. haneler Türkiye'ye özgüdür ve ihracatçı ülkenin kodu ithalatta bağlayıcı değildir.
- "Diğerleri" kalemine erken inmek. Daha özel bir kalem varken genel kaleme gitmek, vergi oranını ve belge yükümlülüğünü değiştirebilir.
- Eski yılın cetvelini kullanmak. Cetvel her yıl yeniden yayımlanır; yıl içinde Cumhurbaşkanı Kararlarıyla da değişir. Sorguladığınız ekranın yılını kontrol edin.
Son güncelleme: 12 Ekim 2026
Kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı: Tarife sıkça sorulan sorular (GTİP hane yapısı, BTB)
- Gümrük Rehberi: Tarife sınıflandırması nasıl yapılır?
- Gümrük Rehberi: Tarife sınıflandırmasında kullanılan kaynaklar
- Gümrük Rehberi: Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB)
- Ticaret Bakanlığı Tarife Arama Motoru (TARA)
- TİM GTİP Arama
- Gümrükler Genel Müdürlüğü: 2026 Tarife Cetveli duyurusu (Karar Sayısı 10781)
Sık sorulan sorular
GTİP kodu nasıl öğrenilir?
Ürünü malzeme, kullanım amacı ve çalışma biçimiyle tanımlayın, Gümrük Tarife Cetveli'nde fasıldan 12 haneye doğru daraltın ve sonucu Ticaret Bakanlığı Tarife Arama Motoru'nda (TARA) sorgulayın. Emin olamadığınız kalemlerde gümrük müşavirinize danışın ya da Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB) başvurusu yapın.
Yanlış GTİP kodu kullanmanın sonucu nedir?
Kod, gümrük vergisi ve diğer vergilerin oranını, gerekli belgeleri ve denetim yükümlülüklerini belirler. Yanlış beyan idari para cezası ve ek vergi doğurabilir; ayrıntı Gümrük Kanunu ve ilgili tebliğlerdedir, somut durumu müşavirinizle değerlendirin.
BTB nasıl alınır?
BTB, Ticaret Bakanlığı'nın BTB E-Başvuru Sistemi üzerinden veya yetkili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerine yazılı başvuruyla istenir. Bakanlığa göre BTB ücretsizdir ve veriliş tarihinden itibaren 6 yıl geçerlidir; yanlış veya eksik bilgiye dayanan BTB iptal edilir.
GTİP kodu bulma araçları güvenilir mi?
Araçlar aday kod ve tahmini vergi sunar; bu, bir başlangıç noktasıdır ve bağlayıcı değildir. Bağlayıcı karar gümrük idaresinindir, beyanı veren müşavirdir; kesinlik gerekiyorsa BTB alınabilir.
Ürünümün adı cetvelde geçmiyorsa ne yapmalıyım?
Cetvel ticari adlarla değil eşyanın niteliğiyle kurulduğu için ürün adının geçmemesi beklenen bir durumdur. Ürünü malzemesi ve kullanımıyla tanımlayıp en yakın fasıl ve pozisyondan ilerleyin; Alfabetik Eşya Fihristi ve açıklama notları da yardımcı olur.